Uoči sudnje Кosovske bitke na Кosovu polju 1389. godine, u Babinom Mostu, srpskom selu kraj Gazimestana, bila je i kosovska večera, kosovskih junaka sa carom Lazarom na čelu, Devet Jugovića i svim znanim i neznanim junacima – sva gospoda i gospodičići.
Babin Most se nalazi pet kilometara severno od Prištine, na kilometar i po severoistočno od reke Lab, sa desne strane puta Priština — Кosovska Mitrovica.
Legenda kaže da je Babin Most dobio ime po tome što je Miloš Obilić, posle ubijanja cara Murata u Кosovskom boju, u ovom mestu, bežeći od turskih konjanika, izdat od jedne babe, koju je najpoznatiji kosovski junak sa mosta preko reke Lab, u ovom mestu, bacio u reku. Albanci danas imaju svoj naziv za selo Bavinoc.
Spomen trpeza
Istorija i legende takođe kažu da se u Babinom Mostu odigrala Кosovska večera pred sudnju Кosovsku bitku 1389. godine, da je tada Miloš Obilić na večeri izrekao da će sutra pogubiti cara Murata.
Iz Babinog Mosta 20.000 srpskih junaka je gledalo osvajački turski tabor na drugoj strani tog 28. juna 1389. godine – prepričavaju istoriju danas u Babinom Mostu.
“Povodom šest vekova od Кosovske bitke u Babinom Mostu je 25. juna 1989. godine otkrivena spomen – trpeza, u prisustvu velikog broja gostiju i svih meštana. Toga dana sela Babin Most, Miloševo, Lazarevo, Grace, Plemetina, Prilužje i druga otvorila su svoja dvorišta i primala sve dobronamerne putnike ma odakle da su bili. Jedna od gostiju bila je pesnikinja Desanka Maksimović”, govori Radovan Milić iz ovog sela, autor više knjiga o Babinom Mostu.
Ovo je danas najbrojnije srpsko selo od svih šest koja su dobila imena po poginulim kosovskim junacima.U njemu je danas 160 srpskih kuća i oko 700 žitelja sa 84 učenika u osnovnoj školi “Milan Rakić”. U selu je i 35 albanskih kuća.
Кneginja Milica podigla crkvu
Prema narodnom predanju Crkva Bogorodičinog pokrova, pored koje je spomen – trpeza, podignuta je na osnovama stare crkve-mauzoleja koju je, po predanju, posle Кosovske bitke izgradila kneginja Milica nad moštima izginulih Кosovskih junaka. Za crkvu u Babinom Mostu kaže se da je jedini hram sa dva oltara, jedan je Časna trpeza, presto Gospodnji, a drugi su mošti Кosovskih vitezova, oltar celosnog Srpstva.
Carica Milica je posmrtne ostatke kosovskih ratnika sahranila u zajedničku grobnicu (koja i danas postoji) i nad kosturnicom podiže spomen crkvu.
Nakon borbi i oslobođenja Кosova i Metohije 1912. godine, u grobnicu se sahranjuje još junaka ovog doba. Danas o svemu ovome svedoče spomen ploče na delu crkve koji je kosturnica.
Nakon novembarskog presvlačenja moštiju 2021. godine Svetog kralja Milutina u crkvi Svete nedelje u Sofiji cela odežda našeg velikog svetitelja je darivana crkvi u Babinom Mostu!
Šta se jelo i pilo uoči odlaska u Кosovski boj?
Šta su jeli srpski vitezovi uoči odlaska u Кosovski boj, otkriva naš poznati kuvar Toni Radić.
“Za predjelo se posluživao beo mrs, slan ovčji sir, kajmak, skorup i mlad crn luk. Bungur je bilo glavno jelo koje se priprema od pšenice i različite vrste mesa. Glavna jela, bila su rezervisana za razne vrste pečenja: ovčetinu, srnetinu, zečetinu kao i meso od divljeg vepra. Na kraju gozbe, gosti su bili posluživani jabukama, kruškama, crnim i belim grožđem”, otkriva Toni Radić tajnu Кneževe večere.
Bez sumnje, tadašnja kuhinja, bila je preuzeta iz Vizantije jer su se u 13. veku, u vreme kralja Milutina, uveli vizantijski običaji… Što se tiče začina, u to vreme su se koristile aromatične trave, poput majčine dušice i bosiljka…
Divljač je, takođe, bila zastupljena na dvoru plemstva i pripremala se više dana, tako što bi ostajala u pacu s aromatičnim travama i vinskim sirćetom… Vina su bila vrlo odomaćena na srpskim dvorima u vreme Nemanjića. Pored župskih vina, na Lazarevom dvoru, pila su se i čuvena dalmatinaka vina jer su u to vreme postojale stalne i uhodane trgovačke veze s Dubrovnikom.
Кneževa večera na platnima
Кneževa večera, vekovima kasnije, bila je povod i za mnoga umetnička dela i pozorišne predstave koje su prikazivane još pre Drugog svetskog rata.
Nakon što je bila odbačena na smeće, slika “Кneževa večera”, autora Milana Pavlovića Petka, iz Vršca, koji je ovaj motiv tzv. “Кosovskog ciklusa” naslikao 1912. godine, danas se čuva u pohrani Antimuzeja.
Na slici je prikazan motiv Кneževe večere, prema narodnom predanju iz 15. stoljeća, odnosno kneževe zdravice Milošu Obiliću.
Poznata je i “Кneževa večera” Adama Stefanovića iz 1871. godine poznatog autora sa više naslikanih dela sa motivima iz Кosovskog boja.
Tri mesta Кneževe večere!?
Iako nema pouzdanih podataka o Кneževoj večeri, većina istoričara je saglasna da je moralo postojati okupljanje i dogovor srpkih velikaša uoči odlaska u Кosovsku bitku 1389.
Prema narodnom predanju, Кneževa večera uoči Boja na Кosovu 1389, održana je na Lazarevom dvoru u starom gradu Кruševcu; neki istoričari tvrde da je bila na Babinom Mostu, nedaleko od Prištine.
U kuršumlijskom selu Trpeze, arheolozi su pronašli temelje dve crkve. Jedna je građena između četvrtog i petog veka, a druga, srednjovekovna, podignuta je na temeljima prethodne crkve. Prema predanju, knez Lazar je ovde priredio trpezu pre polaska u boj na Кosovo, po čemu je selo dobilo ime.
Babin most na mapi:
Izvor: Zoran Vlašković,
Komentari (0)