Njegoš je rođen kao Radivoje Petrović, u porodici Toma Markova Petrovića i Ivane Proroković. Detinjstvo je proveo u Njegušima, pod Lovćenom, u sredini u kojoj su porodične i plemenske veze imale veliku ulogu u svakodnevnom životu.

Njegov stric bio je Petar I Petrović Njegoš, tadašnji crnogorski vladika i vladar, koji je imao važnu ulogu u njegovom obrazovanju i pripremi za buduće dužnosti.

Mladi Rade nije prošao kroz uobičajeno evropsko dvorsko školovanje. Obrazovao se uz sveštenike i učitelje, a znanje je kasnije proširivao čitanjem i kontaktima sa obrazovanim ljudima svog vremena.

Sa 17 godina nasledio je vladiku Petra I

Kada je Petar I Petrović Njegoš preminuo 1830. godine, za njegovog naslednika određen je mladi Rade.

Imao je svega 17 godina i pred njim se nalazio izuzetno težak zadatak.

Crna Gora u to vreme nije imala razvijene državne ustanove kakve danas poznajemo. Veliki deo društvenog života bio je organizovan kroz plemena, a sukobi i međusobne razmirice predstavljali su ozbiljan problem.

Mladi vladar morao je da uspostavi autoritet i da istovremeno nastavi politički pravac svog prethodnika.

Nakon stupanja na vlast zamonašio se i dobio ime Petar, po kojem je kasnije postao poznat kao Petar II Petrović Njegoš.

Vladar koji je pokušao da promeni način upravljanja zemljom

Tokom vladavine Njegoš je nastojao da ojača centralnu vlast i ograniči samovolju plemenskih starešina.

Godine 1831. osnovan je Praviteljstvujušči senat, jedno od prvih važnih tela nove državne uprave.

Uvedeni su i organi zaduženi za održavanje reda i sprovođenje odluka vlasti.

Njegoš je nastojao da uspostavi redovnije prikupljanje poreza, što je nailazilo na otpor u pojedinim plemenima.

Istovremeno je radio na razvoju obrazovanja i kulture.

Na Cetinju je 1834. godine počela da radi štamparija, a otvorena je i škola, što je predstavljalo važan korak u razvoju pismenosti i obrazovanja.

Kako je vladika iz planinskog sela postao veliki pesnik?

Iako je imao brojne državničke obaveze, Njegoš je veliki deo svog života posvetio književnosti.

Njegova najpoznatija dela su „Gorski vijenac“, „Luča mikrokozma“ i „Lažni car Šćepan Mali“.

„Gorski vijenac“, objavljen 1847. godine u Beču, postao je jedno od najznačajnijih dela južnoslovenske književnosti.

U njemu je Njegoš spojio istorijske motive, narodnu tradiciju i filozofska razmišljanja o čoveku, vlasti, slobodi i odgovornosti.

Njegova književnost nastajala je u vremenu velikih političkih i društvenih promena, a mnoga pitanja kojima se bavio prevazilazila su granice Crne Gore.

Želeo je da počiva na Lovćenu

Njegoš je preminuo 31. oktobra 1851. godine na Cetinju, u 38. godini života, posle duže bolesti.

Još za života izrazio je želju da bude sahranjen na Lovćenu, u kapeli koju je podigao na Jezerskom vrhu.

Zbog tadašnjih okolnosti najpre je sahranjen u Cetinjskom manastiru, a njegovi posmrtni ostaci kasnije su preneti na Lovćen.

Tokom narednih decenija mesto njegovog počivališta prolazilo je kroz više promena.

Danas se na Jezerskom vrhu nalazi Njegošev mauzolej, podignut prema projektu vajara Ivana Meštrovića i otvoren 1974. godine.

Njegoševo ime ostalo je povezano sa istorijom, književnošću i kulturnim nasleđem Crne Gore i šireg regiona.

Dečak koji je rođen u Njegušima 13. novembra 1813. godine nije doživeo ni četrdesetu, ali je za života ostavio književna dela i državničko nasleđe o kojima se govori i više od dva veka nakon njegovog rođenja.