U pravoslavnoj tradiciji, pored dvanaestorice najpoznatijih apostola, posebno se poštuje i širi krug od sedamdesetorice učenika koji su propovedali hrišćanstvo u različitim delovima tadašnjeg sveta.

Među njima su bili Stahije, Amplije i Urvan, čiji se život u crkvenim žitijima povezuje sa apostolom Andrejem Prvozvanim.

Njihova delatnost odvijala se u vreme kada su prve hrišćanske zajednice tek nastajale, a propovedanje nove vere često je izazivalo protivljenje lokalnog stanovništva i vlasti.

Stahije je postao episkop grada koji će kasnije biti prestonica carstva

Prema crkvenom predanju, Sveti Stahije bio je saradnik apostola Andreja Prvozvanog, koji ga je postavio za episkopa Vizantije.

Reč je o antičkom gradu na Bosforu, na čijem će mestu u četvrtom veku car Konstantin osnovati novu prestonicu Rimskog carstva, Konstantinopolj.

Stahije je, kako se navodi u žitiju, zajedno sa apostolom Andrejem učestvovao u podizanju crkve u Argiropolju i okupljanju prvih hrišćanskih vernika.

Na mestu episkopa proveo je šesnaest godina, tokom kojih je predvodio tamošnju hrišćansku zajednicu.

Za razliku od pojedinih drugih apostola, Stahije nije stradao mučeničkom smrću. Prema crkvenom predanju, preminuo je mirno, nakon dugogodišnje službe.

Amplije i Urvan nisu dočekali miran kraj života

Sveti Amplije i Urvan takođe su bili saradnici apostola Andreja Prvozvanog.

Prema žitiju, Amplije je postavljen za episkopa Lide, poznate i kao Diospolj, u Judeji, dok je Urvan propovedao u Makedoniji.

Njihova delatnost bila je usmerena na širenje hrišćanstva među stanovništvom koje je u to vreme uglavnom poštovalo druga božanstva.

Crkveno predanje navodi da su zbog propovedanja i protivljenja idolopoklonstvu izazvali neprijateljstvo dela stanovništva.

Obojica su, prema žitiju, stradala zbog svoje vere i zbog toga se u pravoslavnoj crkvi poštuju kao mučenici.

Koji se još apostoli danas pominju?

Pored Stahija, Amplija i Urvana, crkva danas obeležava i uspomenu na apostole Narkisa, Apelija i Aristovula.

Narkis se u crkvenom predanju pominje kao episkop Atine, gde je propovedao hrišćanstvo i postradao zbog vere.

Apelije je bio episkop u Irakliji Trakijskoj, a prema žitiju preminuo je u dubokoj starosti.

Za Aristovula se navodi da je bio brat apostola Varnave i da je propovedao hrišćanstvo u Britaniji.

Ovi podaci sačuvani su prvenstveno u crkvenim žitijima, pa ih treba posmatrati kao deo ranohrišćanskog predanja.

Šta vernici danas treba da urade?

Za praznik Svetih apostola Stahija, Amplija i Urvana nisu pouzdano zabeleženi posebni narodni običaji koji bi podrazumevali zabranu rada ili obavezno obavljanje određenih poslova.

U pravoslavnoj tradiciji ovaj dan posvećen je sećanju na prve propovednike hrišćanstva, njihovu veru i istrajnost.

Vernici koji žele da obeleže praznik mogu da odu u crkvu ili da se pomole kod kuće.

U crkvenoj molitvi apostolima posebno se ističe molba za oproštaj grehova i duhovnu pomoć.

Prema crkvenom kalendaru, 13. novembar 2026. godine pada u petak, kada se posti. Za ovaj dan predviđen je post na vodi, u skladu sa pravilima pravoslavnog kalendara.

Praznik Svetih apostola Stahija, Amplija i Urvana tako podseća na prve hrišćanske zajednice i ljude koji su učestvovali u njihovom nastajanju, mnogo pre nego što je hrišćanstvo postalo zvanično priznata religija u Rimskom carstvu.