Odluka kralja Aleksandra Prvog Karađorđevića da širom otvori vrata svoje zemlje za ruske izbeglice nije bila samo politički potez, već i čin duboke zahvalnosti prema Rusiji koja je u Prvi svetski rat ušla braneći Srbiju. Sremski Karlovci su sa svojom bogatom duhovnom tradicijom i prelepom arhitekturom postali savršena pozornica za stvaranje jedne sasvim posebne zajednice.

Sedište Ruske zagranične crkve i generala Vrangela

Patrijaršijski dvor u Sremskim Karlovcima ugošćavao je najznačajnije ličnosti izbegličkog pokreta. Upravo ovde je 1921. godine, pod vođstvom mitropolita Antonija Hrapovickog, osnovana Ruska pravoslavna crkva van Rusije, koja je decenijama okupljala ruske vernike u dijaspori od Amerike do Australije. Sremski Karlovci su tako postali nezvanična duhovna prestonica ruske carske emigracije.

U gradu je živio i čuveni general Pjotr Vrangel, poslednji komandant bele armije. Njegov dom u Karlovcima bio je centar okupljanja bivših carskih oficira koji su i dalje sanjali o povratku u otadžbinu. Generala su meštani često viđali kako šeta karlovačkim ulicama u svojoj prepoznatljivoj crnoj kavkaskoj uniformi.

Rusi koji su preoblikovali izgled Srbije

Dolazak više hiljada obrazovanih Rusa doneo je neverovatan kulturni i naučni procvat tadašnjoj Srbiji. Među emigrantima su se nalazili neki od najtalentovanijih arhitekata svog vremena, koji su ostavili neizbrisiv trag u srpskoj prestonici i drugim gradovima.

Arhitekta Nikolaj Krasnov, koji je u carskoj Rusiji projektovao velelepne dvorce na Krimu, u Beogradu je stvorio zdanja po kojima se grad i danas prepoznaje. Njegovo delo su zgrada Vlade Srbije, Ministarstvo inostranih poslova, enterijer Doma Narodne skupštine, kao i unutrašnjost crkve na Oplencu. Pored njega, arhitekti poput Viktora Lukomskog i Vasilija Androsova projektovali su zgradu Patrijaršije i mnoge druge javne objekte.

Ova posebna veza između dva naroda ostavila je dubok trag u kulturi, nauci i umetnosti. Sremski Karlovci su tokom nekoliko decenija dvadesetog veka zaista živeli kao mali Sankt Peterburg na Dunavu, čuvajući uspomenu na jedno promešano carstvo i ljude koji su u Srbiji pronašli svoj drugi dom.