Nakon smrti kneza Zaharije i strahovitog razaranja koje su počinile bugarske trupe cara Simeona, Srbija je praktično bila zbrisana sa političke karte Balkana. Narod je bio raseljen, sela spaljena, a zemlja pusta. U takvom trenutku na scenu stupa Časlav, potomak najstarije srpske dinastije Vlastimirovića.

Bekstvo iz zarobljeništva i vaskrs države

Časlav je godinama boravio u zarobljeništvu u Preslavu, ali je vrebao pravu priliku. Nakon smrti moćnog bugarskog cara Simeona, Časlav uspeva da pobegne uz pomoć vizantijskog dvora i vrati se u domovinu. Njegov povratak u praznu i razorenu zemlju označio je početak mukotrpnog procesa obnove.

Sa vizantijskom finasijskom i političkom podrškom, Časlav je okupio preživelo stanovništvo i izbeglice koje su se skrivale u okolnim zemljama. Njegova mudra politika ubrzo je dala rezultate. Uspeo je da ujedini srpske zemlje od Jadranskog mora pa sve do reka Save i Morave, stvarajući snažnu državu koja je ponovo postala respektabilna sila na Balkanu. Njegova vladavina donela je decenije stabilnosti, obnove privrede i duhovnog života.

Dramatični noćni okršaj u Sremu

Ipak, stabilnost države stalno su ugrožavali upadi ratobornih Mađara sa severa, koji su prelazili Savu i pljačkali srpska naselja. Knez Časlav je lično predvodio vojsku u odbrani granica. U jednoj od velikih bitaka u Drinskoj županiji, srpske snage su pod Časlavovim vođstvom izvojevale ubedljivu pobedu, a mađarski velikaš Kisa je poginuo na bojnom polju.

Međutim, Kisova udovica bila je odlučna da se osveti po svaku cenu. Okupila je novu, dobro opremljenu vojsku i prešla u iznenadni noćni napad. Srpska vojska bila je zatečena na spavanju u blizini reke Save. U opštem metežu i mraku, stari knez Časlav i njegovi najbliži plemići bili su opkoljeni i zarobljeni.

Surova kazna i kraj jedne epohe

Osveta mađarske plemkinje bila je nemilosrdna. Prema zapisima iz Letopisa popa Dukljanina, mađarski ratnici su po njenoj naredbi vezali kneza Časlava i njegove srodnike ruka i nogu. Zatim su ih žive ubacili u pletene džakove i bacili u mutne i duboke talase reke Save.

Tako je u hladnoj rečnoj vodi završio vladar koji je posvetio čitav život obnovi svoje otadžbine. Njegovom tragičnom smrću oko 960. godine ugašena je i prva srpska vladarska dinastija Vlastimirovića. Iako je njegova sudbina bila surova i tragična, podvig kneza Časlava ostaje zabeležen kao jedan od najvećih primera državničke hrabrosti u srpskoj istoriji.