Na današnji dan 1918. godine, u 11 časova, stupilo je na snagu primirje između Nemačke i savezničkih sila, čime su okončane borbe na Zapadnom frontu.

Sporazum je potpisan nekoliko sati ranije, u železničkom vagonu u Kompjenjskoj šumi u Francuskoj. Datum i vreme njegovog stupanja na snagu ostali su upamćeni kao jedanaesti čas, jedanaestog dana, jedanaestog meseca.

Za Srbiju je kraj rata imao posebno značenje. Zemlja koja je 1914. godine bila među prvim učesnicima sukoba prošla je kroz okupaciju, epidemije, povlačenje vojske preko Albanije i velika stradanja stanovništva.

Posle proboja Solunskog fronta u septembru 1918. godine, srpska vojska je sa saveznicima nastavila oslobađanje zemlje. Beograd je oslobođen 1. novembra, svega deset dana pre stupanja na snagu primirja sa Nemačkom.

Zašto je baš Natalijina ramonda postala simbol ovog dana?

Na prvi pogled, mali ljubičasti cvet nema mnogo zajedničkog sa istorijom ratovanja. Međutim, Natalijina ramonda poseduje osobinu koja je čini posebno zanimljivom.

Ova višegodišnja biljka može da preživi gotovo potpuno isušivanje. Kada ponovo dobije dovoljno vode i kada su uslovi odgovarajući, njeni listovi mogu da povrate vitalnost i biljka nastavlja život.

Zbog toga je poznata i kao cvet feniks.

Natalijina ramonda raste na stenovitim područjima Balkana, a u Srbiji se može pronaći, između ostalog, u Jelašničkoj i Sićevačkoj klisuri, kao i na Suvoj planini.

Raste i na planini Nidže, čiji je najviši vrh Kajmakčalan, mestu koje ima posebno značenje u istoriji srpske vojske tokom Prvog svetskog rata.

Upravo ta povezanost sa prirodom i istorijom bila je razlog da Natalijina ramonda 2012. godine bude izabrana za simbol Dana primirja u Srbiji.

Cvet nosi ime jedne srpske kraljice

Natalijina ramonda dobila je ime po kraljici Nataliji Obrenović, supruzi kralja Milana Obrenovića.

Biljku je u okolini Niša tokom 19. veka pronašao lekar i botaničar Sava Petrović, koji je sarađivao sa Josifom Pančićem.

Njeno naučno ime je Ramonda nathaliae, a pripada maloj grupi evropskih biljaka koje mogu da podnesu ekstremno isušivanje.

Zanimljivo je da je ova biljka postojala mnogo pre događaja zbog kojih je danas postala prepoznatljiva u Srbiji. Ramonde pripadaju staroj biljnoj grupi čiji su predstavnici opstali uprkos velikim klimatskim promenama.

Zbog svojih osobina, Natalijina ramonda privlači pažnju botaničara i istraživača, ali je istovremeno postala i jedan od najpoznatijih simbola nacionalnog sećanja.

Šta predstavljaju zelena i crna traka oko cveta?

Amblem koji se nosi povodom Dana primirja ne sastoji se samo od ljubičastog cveta.

Iza njega nalazi se zeleno-crna traka, čije su boje preuzete sa Albanske spomenice, odlikovanja ustanovljenog u znak sećanja na povlačenje srpske vojske preko Albanije tokom zime 1915. i 1916. godine.

Taj deo amblema podseća na jedno od najtežih razdoblja Prvog svetskog rata za Srbiju.

Cvet i traka zajedno predstavljaju stradanje, istrajnost i obnovu države.

Zbog toga se amblem Natalijine ramonde nosi na reveru u danima koji prethode prazniku i na sam 11. novembar.

Od kada se Dan primirja obeležava u Srbiji?

Dan primirja u Prvom svetskom ratu u Srbiji je državni praznik, a kao neradni dan obeležava se od 2012. godine.

Praznik se obeležava i u drugim državama koje su učestvovale u Prvom svetskom ratu, mada se nazivi i načini obeležavanja razlikuju.

U Francuskoj i Belgiji 11. novembar je Dan primirja, dok se u Velikoj Britaniji i drugim zemljama Komonvelta obeležava Dan sećanja. U Sjedinjenim Američkim Državama isti datum posvećen je ratnim veteranima.

U Srbiji se tog dana polažu venci i odaje pošta stradalima u Prvom svetskom ratu.

Više od jednog veka nakon završetka rata, Natalijina ramonda ostala je prepoznatljiv znak ovog praznika.

Njena sposobnost da se oporavi nakon gotovo potpunog isušivanja simbolično podseća na Srbiju koja je, posle velikih ljudskih i materijalnih gubitaka, uspela da obnovi život.

Zato mali ljubičasti cvet na reveru nije samo obeležje državnog praznika, već i podsetnik na jednu od najtežih i najvažnijih epoha srpske istorije.