Kraljica Jelena Anžujska, supruga kralja Uroša I Nemanjića, poticala je iz zapadnoevropske plemićke loze. U Srbiju je došla sredinom 13. veka i ubrzo stekla poštovanje naroda, ne samo kao vladarka, već i kao mudra i obrazovana žena koja je govorila nekoliko jezika i brinula o obrazovanju i siromašnima.

Manastir Gradac podignut je oko 1270. godine, na pitomom platou iznad reke Gradac, po ugledu na rašku školu arhitekture.

Crkva posvećena Bogorodici izgrađena je od belog mermera, sa skladnim proporcijama i finim dekorativnim detaljima, piše Alo. Iako je tokom vekova pretrpeo oštećenja, originalna lepota i danas zrači iz svakog kamena.

Kraljica Jelena je poslednje godine života provela upravo u manastiru Gradac, posvetivši se monaškom životu. Tu je i sahranjena 1314. godine. Narodna predanja govore da su vernici iz okolnih krajeva dolazili da se poklone njenom grobu, verujući u njenu svetost i dobrotu.

Predanje kaže da je kraljica Jelena volela da sedi na kamenoj klupi iznad reke i sluša žubor vode, pronalazeći u tome spokoj. I danas, putnici koji dolaze u Gradac često zastanu na tom mestu, verujući da će i njih obuzeti isti mir koji je kraljici davao snagu u poslednjim godinama života.